Nanoplastic Là Gì? Ảnh Hưởng Đến Sức Khỏe Thế Nào

Nanoplastic (hay nanoplastics) là các hạt nhựa siêu nhỏ có kích thước từ 1 nm đến 1.000 nm (tức 1–1 µm), gây hại cực lớn với con người khi xâm nhập vào cơ thể. Với kích thước siêu nhỏ, Nanoplastic dễ xuyên qua màng tế bào, tích tụ trong não, tim, phổi và nhau thai, gây ra các ảnh hưởng đến sức khỏe của con người. Bài viết ngày sẽ cung cấp thông tin về hạt nanoplastic là gì, tác hại của nó với con người, và dùng nhựa mã số mấy để hạn chế làm phát tán và xâm nhập của nanoplastic vào cơ thể.

Nanoplastic Là Gì Và Tại Sao Cần Tránh?

Nanoplastic (hay nanoplastics) là các hạt vi nhựa siêu nhỏ có kích thước từ 1 nm đến 1.000 nm (tức 1–1 µm), hình thành chủ yếu từ vi nhựa phân hủy tiếp tục, với nguồn gốc từ nhựa dùng một lần, lốp xe mòn, quần áo tổng hợp hoặc sản phẩm nhựa kém chất lượng. Nanoplastic siêu nhỏ nên dễ xuyên qua màng tế bào, tích tụ trong não, tim, phổi và nhau thai.

Theo các nghiên cứu gần đây, nước đóng chai có thể chứa hàng trăm nghìn hạt nanoplastic mỗi lít, và chúng có thể hấp thụ hóa chất độc hại như BPA hoặc phthalates.

Tác Hại Của Nanoplastic Đối Với Sức Khỏe Con Người

Nanoplastic nguy hiểm hơn vi nhựa thông thường vì kích thước siêu nhỏ giúp chúng dễ dàng vượt qua các hàng rào sinh học (như hàng rào máu-não, ruột, nhau thai) và tích tụ sâu trong cơ thể. Các nghiên cứu khoa học gần đây (2024–2025) từ các nguồn uy tín như Nature Medicine, The Lancet, New England Journal of Medicine và các báo cáo từ Columbia University, Stanford Medicine cho thấy:

• Hệ tiêu hóa và chuyển hóa: gây viêm ruột, rối loạn microbiome, tăng tính thấm ruột, tổn thương gan và có thể góp phần vào các bệnh tự miễn hoặc ung thư đường ruột.
• Hệ hô hấp: gây kích ứng đường hô hấp, viêm phổi mạn tính, hen suyễn, xơ phổi
• Hệ tim mạch: Tích tụ trong mảng bám động mạch, gây viêm mạch, tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và tử vong
• Hệ thần kinh: gây suy giảm nhận thức, tổn thương não, liên quan đến sa sút trí tuệ (dementia) và Alzheimer

Để giảm thiểu, hãy ưu tiên loại nhựa bền vững, ít phân hủy: Những loại có cấu trúc ổn định, kháng UV và nhiệt, ít tạo ra hạt nano khi sử dụng lâu dài.

Các Loại Nhựa Ít Sinh Nanoplastic Và An Toàn Cho Sử Dụng Hàng Ngày

Dựa trên dữ liệu thị trường và nghiên cứu khoa học, các loại nhựa sau được đánh giá là ít phân hủy thành nanoplastic nhất nhờ độ bền cao và khả năng kháng môi trường tốt. Chúng phù hợp cho sản phẩm gia dụng (hộp đựng thức ăn, chai nước, thùng rác) hoặc công nghiệp (ống nước, linh kiện xe máy). Sử dụng đúng cách giúp hạn chế nanoplastic:

Loại nhựa nên tránh để hạn chế nanoplastic:

• PS (6) dễ vỡ thành hạt nhỏ dưới nhiệt;
• PVC mềm (3) phân hủy nhanh dưới UV;
• PET (1) dùng cho chai nước nhưng dễ tạo nano nếu tái sử dụng lâu dài mà không đúng cách.

Mẹo Sử Đồ Nhựa Gia Dụng An Toàn Để Hạn Chế Nanoplastic

• Chọn đúng loại: Ưu tiên sản phẩm có mã 2, 4, 5 cho thực phẩm hàng ngày. Kiểm tra nhãn “microwave-safe” hoặc “BPA-free”.
• Sử dụng đúng cách: Không đun nóng nhựa trong lò vi sóng trừ khi chỉ định; rửa tay thay vì máy rửa chén để giảm ma sát. Tránh để nhựa tiếp xúc nắng lâu.
• Giảm tiếp xúc: Thay thế dần bằng kính, thép không gỉ hoặc gốm cho lưu trữ thức ăn. Lọc nước uống (đun sôi + lọc) để loại ~90% nano từ nước máy.
• Tái sử dụng thông minh: Sản phẩm từ PP có thể dùng lại nhiều lần mà ít sinh nano, nhưng thay mới khi thấy dấu hiệu mòn.
• Lợi ích môi trường: Chọn nhựa bền giúp giảm rác thải, gián tiếp hạn chế nanoplastic trong chuỗi thức ăn.

Xem thêm bài viết về cách phòng tránh vi nhựa nạp vào cơ thể