Nhựa HDPE an toàn tuyệt đối khi tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm nếu sản phẩm được gia công từ 100% hạt nhựa nguyên sinh và sử dụng ở điều kiện nhiệt độ dưới 80°C. Mức độ an toàn của thành phẩm phụ thuộc trực tiếp vào nguồn gốc đầu vào của vật liệu tại nhà máy và cách người dùng kiểm soát giới hạn nhiệt độ trong quá trình sử dụng thực tế.
Bài viết cung cấp cái nhìn toàn diện về mức độ an toàn của nhựa HDPE dựa trên bản chất cấu trúc vật liệu, điều kiện sử dụng nhiệt độ và tiêu chuẩn kiểm soát trong sản xuất công nghiệp. Nội dung làm rõ ranh giới an toàn giữa HDPE nguyên sinh và HDPE tái sinh, các rủi ro khi sử dụng sai nhiệt độ. Ngoài ra, bài viết còn cung cấp góc nhìn thực tế từ nhà máy về quy trình kiểm soát nguyên liệu, phụ gia và kiểm nghiệm sản phẩm.
Nhựa HDPE có độc không?
Nhựa HDPE có cấu trúc hóa học trơ, không chứa hợp chất Bisphenol-A (BPA) và không sử dụng các chất phụ gia hóa dẻo (Phthalates) trong quá trình tổng hợp. Đặc tính này giúp HDPE không phát sinh phản ứng hóa học khi tiếp xúc với thực phẩm, không làm thay đổi mùi vị và không giải phóng các tác nhân gây rối loạn nội tiết vào cơ thể con người.
Các cơ quan quản lý chất lượng quốc tế như FDA (Mỹ) và các bộ Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia (QCVN) đều xếp HDPE nguyên sinh mang mã tái chế số 2 (RIC 2) vào danh sách vật liệu an toàn nhất để sản xuất bao bì thực phẩm, bình sữa trẻ em và dụng cụ y tế. Tuy nhiên, tính an toàn này chỉ được bảo lưu khi vật liệu không bị pha lẫn tạp chất và không bị tác động bởi nhiệt độ vượt ngưỡng cho phép.
Giới hạn nhiệt độ sử dụng an toàn của bao bì HDPE
Nhựa HDPE duy trì cấu trúc bền vững và tính an toàn ở mức nhiệt độ lạnh sâu đến -40°C nhưng bắt đầu nhão bề mặt và có rủi ro thôi nhiễm vi nhựa khi tiếp xúc trực tiếp với nước đun sôi 100°C.
HDPE không phải là vật liệu chịu nhiệt độ cao. Khi vượt qua ngưỡng giới hạn vật lý, chuỗi polymer của HDPE mất đi độ cứng vững, dẫn đến sản phẩm bị biến dạng hình học vĩnh viễn. Danh sách dưới đây quy định các giới hạn nhiệt độ bắt buộc phải tuân thủ để đảm bảo an toàn sức khỏe khi sử dụng đồ gia dụng làm từ vật liệu này.
- Lưu trữ đông lạnh: Rất an toàn. HDPE chịu được nhiệt độ từ -40°C đến -60°C mà không bị giòn gãy, phù hợp làm khay chứa thực phẩm trong tủ đông.
- Chứa đựng chất lỏng ở nhiệt độ thường: Rất an toàn. Sử dụng tốt cho bình đựng nước lọc, can đựng dầu ăn, sữa tắm.
- Chứa đựng thực phẩm đun sôi (100°C): Không an toàn. Không sử dụng bình HDPE để rót trực tiếp nước chè sôi, canh nóng. Bề mặt nhựa sẽ chảy xệ và có nguy cơ tách giải phụ gia. Để đựng đồ sôi, bắt buộc phải chuyển sang sử dụng nhựa PP (chịu được 120°C – 160°C).
- Sử dụng trong lò vi sóng: Tuyệt đối không an toàn. Nhiệt lượng tập trung trong lò vi sóng phá hủy cấu trúc HDPE nhanh chóng, gây nóng chảy và nhiễm độc thực phẩm.
Độ an toàn của nhựa HDPE nguyên sinh và HDPE tái sinh
Mức độ an toàn của sản phẩm HDPE bị chi phối hoàn toàn bởi nguồn gốc vật liệu gia công là hạt nhựa nguyên sinh tinh khiết hay hạt nhựa tái sinh thu hồi từ rác thải.
Việc đánh đồng mọi sản phẩm có đóng dấu HDPE đều an toàn là một sai lầm kỹ thuật. Danh sách dưới đây phân định rõ sự khác biệt về mức độ phơi nhiễm độc tố giữa hai nguồn vật liệu này nhằm giúp doanh nghiệp và người dùng tránh rủi ro sức khỏe.
- Nhựa HDPE nguyên sinh: Chiết xuất trực tiếp từ quá trình lọc hóa dầu, chưa qua bất kỳ lần sử dụng nào. Hạt nhựa có độ tinh khiết 100%, màu trắng đục đặc trưng, không mùi. Đây là vật liệu duy nhất được cấp phép dùng cho bao bì thực phẩm, ly nhựa và thớt nhà bếp.
- Nhựa HDPE tái sinh (rHDPE): Được băm nghiền và nấu chảy lại từ các sản phẩm đã qua sử dụng, điển hình là can hóa chất, vỏ bình ắc quy, bình thuốc trừ sâu. Loại vật liệu này tích tụ dư lượng hóa chất nặng, phát ra mùi khét hoặc mùi hắc khi gia nhiệt. rHDPE tuyệt đối không được phép sử dụng cho ngành thực phẩm, chỉ được ứng dụng ép thùng rác công nghiệp, pallet hoặc ống nước thải.
Tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng HDPE tại nhà máy sản xuất
Tính an toàn của sản phẩm nhựa HDPE được chứng minh bằng các bộ hồ sơ truy xuất nguồn gốc hạt nhựa nguyên sinh và kết quả kiểm nghiệm hóa lý định kỳ từ các trung tâm đo lường độc lập, không dựa trên các cam kết cảm quan.
Tại Nhà máy Nhựa Vĩ Hưng, quy trình kiểm soát an toàn thực phẩm đối với các đơn hàng gia công bao bì, ly nhựa và dụng cụ ăn uống từ vật liệu HDPE được thực thi thông qua 3 hạng mục đánh giá kỹ thuật khắt khe. Danh sách dưới đây trình bày các bước kiểm soát chất lượng từ khâu nhập nguyên liệu đến thành phẩm xuất xưởng.
- Kiểm soát nguồn gốc hạt nguyên sinh: 100% hạt HDPE đưa vào dây chuyền sản xuất đồ gia dụng phải kèm theo chứng nhận xuất xứ (CO) và bảng thông tin phân tích chất lượng (CQ, Datasheet) nhập khẩu trực tiếp từ các thị trường Ả Rập, Hàn Quốc. Không sử dụng hạt nhựa trôi nổi thiếu giấy tờ.
- Kiểm soát chéo hóa chất phụ gia: Các loại hạt màu (Masterbatch) dùng để tạo màu cho sản phẩm HDPE phải đạt chuẩn Food-grade, đảm bảo không chứa hàm lượng kim loại nặng (Chì, Thủy ngân) vượt quy định cho phép.
- Kiểm nghiệm phơi nhiễm định kỳ (Quatest 3): Sản phẩm chứa đựng thực phẩm được lấy mẫu ngẫu nhiên và gửi đến trung tâm kiểm định bên thứ 3 (Quatest 3). Các chỉ tiêu hóa lý, độc tố và chỉ tiêu cảm quan được đo lường định kỳ 6 tháng 1 lần nhằm xác nhận đạt Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia (QCVN) trước khi lưu hành trên thị trường.
